Slaapstoornissen en kanker: waarom slapen belangrijk is

Slaapstoornissen en kanker: het komt vaak voor

sleep disturbances and cancerTussen 30% en 75% van de mensen die pas een diagnose gekregen hebben of recentelijk behandeld zijn voor kanker ondervinden slaapstoornissen [1], dat is ongeveer het dubbele van wat waargenomen wordt bij de algemene populatie [2]. Onderzoek rond slaapstoornissen en kanker heeft uitgewezen dat slaapklachten bij kankerpatiënten vaak bestaan uit moeilijk in slaap vallen en moeilijk doorslapen, onderbroken door frequente en langere periodes van wakker liggen. Deze klachten werden zowel voor als na een behandeling gemeld [3].

Er is aangetoond dat slaapstoornissen niet alleen de productiviteit op het werk en mentale gezondheid negatief beïnvloeden, maar ook de algehele levenskwaliteit verminderen; bovendien kunnen ze als een predictor dienen voor andere complicaties bij kankerpatiënten [4, 5, 6].

Slaapstoornissen en kanker:Waarom slaap belangrijk is voor kankerpatiënten

Wetenschappelijke studies omtrent slaapstoornissen en kanker hebben aangetoond dat een slechte slaap invloed kan hebben op terugval van kanker. Gedurende de slaap wordt in onze hersenen het hormoon melatonine geproduceerd. Melatonine is een zeer belangrijke prikkel voor ons immuun systeem en heeft oncostatische eigenschappen, wat wil zeggen dat het het risico van de progressie van kanker kan verkleinen. Bij slecht slapen, vooral wanner het een chronisch slaapprobleem betreft, kan de verhouding tussen melatonine en cortisol beïnvloed worden. Deze verhouding kan een invloed hebben op het gedrag van kankercellen [7].

“Patienten hebben zoveel mogelijk vitaliteit en energie nodig tijdens een behandeling. Slaap laat het lichaam toe zich te ontspannen en te recupereren. Zonder slaap zal ons lichaam meer gestresseerd worden, wat een invloed kan hebben op het herstelproces”, zegt Dr. Altshuler, hoofdarts van het Sleep Lab van Cancer Treatment Centers of America (CTTA- Tulsa) [8].

Verder bestaat er ook een relatie tussen een gezonde slaap en de kans op depressie: er is evidentie dat depressie de kans op terugval van kanker kan beïnvloeden. Een studie, voorgesteld op de jaarlijkse bijeenkomst van de American Society of Clinical Oncology in 2013, rapporteerde dat vrouwen die tekenen vertoonden van depressie tot 50% meer kans hadden op een terugval vergeleken met vrouwen waarbij geen depressie was vastgesteld.

Slaapstoornissen en kanker: wat zijn de voornaamste oorzaken van slaapstoornissen bij kankerpatiënten?

Emotionele stress is één van de voornaamste oorzaken van een slechte nachtrust bij kankerpatiënten. Onzekerheid en wakker liggen in verband met zorgen over de toekomst, waaronder angst, depressie en stress gerelateerd aan familiale situaties en financiële zorgen zijn stressvolle factoren die de nachtrust kunnen beïnvloeden.

Maar ook de kanker zelf en de bijwerkingen van bestraling of chemotherapie kunnen slaapstoornissen veroorzaken. Een andere belangrijke oorzaak is pijn, een veelvoorkomend symptoom bij kanker. Studies hebben aangetoond dat slaapstoornissen zowel voor als na de behandeling kunnen voorkomen.

Slaapproblemen kunnen zich voordoen in elk stadium van de behandeling van kanker. Voor sommige patiënten zijn slaapstoornissen zelfs de voornaamste klacht die uiteindelijk tot een diagnose geleid heeft van bepaalde vormen van kanker. Een slechte slaap heeft een negatieve invloed op de levenskwaliteit, al is waargenomen dat de meeste patiënten slaapklachten pas rapporteren nadat men er expliciet achter vraagt. Alhoewel slapeloosheid en zware vermoeidheid de meest gerapporteerde oorzaken van slaapstoornissen zijn, aangevoerd met rusteloze benen syndroom en obstructieve slaapapneu – en ook een directe impact hebben op de levenskwaliteit – zijn deze oorzaken nog niet in detail bestudeerd in de context van kanker [9].

Als de slaap onderbroken wordt of niet lang genoeg duurt zijn de slaapfasen niet volledig en hebben de hersenen niet de tijd om volledig te recupereren. Er zijn studies uitgevoerd bij kankerpatiënten die bestraling ondergingen, waarbij een positieve relatie geobserveerd is tussen de vooruitgang van kanker en slaapproblemen, waarbij angst een rol kan spelen [10]. Vooraleer men tot richtlijnen kan komen om slaapproblemen aan te pakken in relatie tot de levenskwaliteit dient nog verder onderzoek uitgevoerd te worden [10].

Hoe omgaan met slaapstoornissen?

Als men aan chronisch slaaptekort lijdt kan een goede nachtrust veraf lijken. Als slaapproblemen zich gedurende lange tijd manifesteren kan dit een invloed hebben op de gezondheid. Er bestaan verschillende vormen van therapie om de slaap te verbeteren. In vele gevallen kan men werken met psychologen of slaapspecialisten. Cognitieve gedragstherapie, zoals ontspanningsoefeningen, hebben hun gunstig effect reeds bewezen. Mindfunless is een andere optie. Verder kan het ook goed zijn om strenge slaapperiodes te hanteren, met een vast slaap- en waak-uur. Gelieve je arts of medische specialist te consulteren alvorens je met een therapie begint. Slaapstoornissen en kanker: er kan een oplossing zijn.

Volg je slaapkwaliteit op, alsook andere levenskwaliteitsindicatoren:

Op Esperity kun je je slaapkwaliteit opvolgen. Dit kun je doen door simpelweg een subjectieve score toe te kennen aan je slaapkwaliteit, ofwel door je Fitbit (www.fitbit.com) te koppelen om automatisch je slaappatroon te linken aan je Esperity profiel. Verder kun je ook je er ook consultaties beheren, meditatieschema’s toevoegen en in contact treden met lotgenoten. Maak een profiel aan op www.esperity.com/nl.

Slaap opvolgen

Wil je meer informatie over mogelijke behandelingen tegen kanker? Bezoek dan ook www.antikankerfonds.com.

*REFERENCES:

Ancoli-Israel S, Moore P, Jones V. The relationship between fatigue and sleep in cancer patients: a review. Eur J Cancer Care (Engl) 2001;10:245–255.
Berger AM, Parker KP, Young-McCaughan S, et al. Sleep wake disturbances in people with cancer and their caregivers: state of the science.Oncol Nurs Forum.2005;32:E98–E126. A comprehensive review.[PubMed]
Cimprich B. Pretreatment symptom distress in women newly diagnosed with breast cancer.Cancer Nurs.1999;22:185–194.[PubMed]
Cancer Nurs. 2015 Jan-Feb;38(1):60-70. doi: 10.1097/NCC.0000000000000128.
Akman, T., Yavuzsen, T., Sevgen, Z., Ellidokuz, H. and Yilmaz, A. U. (2015), Evaluation of sleep disorders in cancer patients based on Pittsburgh Sleep Quality Index. European Journal of Cancer Care. doi: 10.1111/ecc.12296
Rumble ME, Keefe FJ, Edinger JD, Affleck G, Marcom PK, Shaw HS. Contribution of Cancer Symptoms, Dysfunctional Sleep Related Thoughts, and Sleep Inhibitory Behaviors to the Insomnia Process in Breast Cancer Survivors: A Daily Process Analysis. Sleep. 2010;33(11):1501-1509.
De Bella et al (2013), Melatonin Anticancer Effects: Review, Int J Mol Sci. 2013 Feb; 14(2): 2410–2430.
http://www.cancercenter.com/community/newsletter/article/addressing-sleep-problems-in-cancer-patients/
J Community Support Oncol.2015 Apr;13(4):148-55. doi: 10.12788/jcso.0126. / http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25978413
Eur J Oncol Nurs.2015 Mar 14. pii: S1462-3889(15)00021-6. doi: 10.1016/j.ejon.2014.12.008. / http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25782721
Additional references

US National Library of Medicine. National Institutes for Health. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2951736/
Cancer Treatment Centers America: http://www.cancercenter.com/southwestern/medical-departments/sleep-lab/
National Cancer Institute: http://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/sleep-disorders-pdq

DELEN